REËLLES NIEUWS

Leven met een psychisch zieke ouder

Wie is de ouder?

Wie is de ouder?

“In de loop van de tijd zijn er veel ziektebeelden bedacht voor mijn vaders ziekte. De term schizofrenie is gevallen, omdat hij stemmen hoort en omdat hij af en toe denkt dat hij proefkonijn is van de wetenschap. Vlak na mijn geboorte, was hij voor het eerst depressief. De term manisch depressief viel toen ik op de middelbare school zat. Daarna werd hij eigenlijk volledig psychiatrisch patiënt.”

In dit boek laat gezondheidspsycholoog Sandra van Gameren zien hoe je kinderen met een psychisch zieke ouder kunt helpen hun veerkracht te behouden. Met de persoonlijke verhalen van veertien ervaringsdeskundigen geeft zij een goed beeld van hun jeugd en de uitwerking die zo'n jeugd kan hebben op de rest van iemands volwassen leven. Ze laat zien hoe andere volwassenen zo’n kind tijdens zijn/haar jeugd kunnen bijstaan en er zo voor zorgen dat het kind een manier vindt om met de thuissituatie om te gaan.

KOPPERS
Kinderen met een psychisch zieke ouder worden ook wel aangeduid met 'koppers'. Kopp is een afkorting van Kinderen van Ouders met Psychiatrische Problemen. Het boek gaat over veerkracht, overleven, gemis, levenslange loyaliteit, optimisme en littekens. Nederland telt meer dan 850.000 ouders met een psychische stoornis. Zo'n ziekte heeft natuurlijk invloed op de jeugd van hun kinderen. Een groot deel van deze kinderen groeit desondanks op tot evenwichtige volwassenen, terwijl een ander deel vroeg of laat in het leven te maken krijgt met de uiteenlopende gevolgen van hun jeugdervaringen. In dit boek gaat de aandacht uit naar degenen die hierdoor in de knel komen. De schrijver benadrukt dat deze aandacht niet het gevolg is van stigmatisering; een psychisch zieke ouder kan een heel goede ouder zijn.

KONINGIN EN HOFDAME
Vooral de ervaringsverhalen maken veel indruk. Eén van hen is Olga Millenaar met een moeder met een obsessieve compulsieve persoonlijkheidsstoornis, dat uitte zich in smetvrees en chronische dwangneurose. Zij vertelt hoe haar jeugd eruit zag: overdreven netheid in huis, elke dag schoonmaken als doel op zich, dwangmatige handelingen, de onredelijke straffen omdat er iets fout is gedaan of niet goed is schoongemaakt en het eindeloze aankleden. “Als ik haar bij het aankleden moest helpen telde ze hardop bij ieder knoopje dat dicht moest. Dat aankleden duurde eindeloos. Daarom heb ik mijn film ook ‘En dan was mijn moeder de koningin’ genoemd. Tijdens die kleedpartijen beeldde ik me in dat mijn moeder wel heel belangrijk moest zijn omdat ze zo lang bezig was met aankleden. Ik bedacht dat ze wel eens de koningin kon zijn en dan was ik haar hofdame.” De gevolgen van een dergelijke jeugd in haar volwassen leven en dat van haar broers komen ook aan de orde: depressie, altijd de schuld bij jezelf zoeken, concentratieproblemen, moeite met het tonen van emoties en sociale angsten. 

MYTHE ONTKRACHT
De verhalen van de ervaringsdeskundigen spreken voor zich. De mythe dat kinderen niets merken van wat er zich thuis afspeelt wordt door de verhalen ontkracht. De ziekte van een ouder is niet iets wat alleen de ouder beïnvloedt. Het hele gezin kan ziek worden. In figuurlijke zin maar ook letterlijk. Het levensverhaal van Gerda Wijnker-Wens is bijzonder schrijnend. “Mijn moeder is eigenlijk haar hele leven manisch depressief geweest. Daarbij had ze ook last van hallucinaties en psychoses. En het is in de loop van mijn leven alleen maar erger geworden. Mijn vader, daar is nooit een etiket op geplakt. Die was gewoon zo gek als een deur. Hij dacht bijvoorbeeld dat mijn moeder zijn dochter was en mijn oudste zusje zijn vrouw. En mijn moeder liep hem in de weg dus moest hij haar uit de weg ruimen zodat hij met mijn zusje kon trouwen of met haar naar het buitenland kon vluchten.”

NORMAAL LEVEN
Ook jongeren komen aan het woord. Mike: “Ik ben vijftien jaar. Toen ik echt merkte dat mijn vader ziek was, was ik een jaar of elf. Toen had ik echt door dat er echt iets was. De ziekte van mijn vader in combinatie met mijn moeder, dat ging gewoon echt niet. Hij bleef een hele tijd thuis van zijn werk maar ik weet niet of dat echt een link had met die schizofrenie. Ik heb helemaal geen zin om er met mensen over te praten. Want het is heel moeilijk om te begrijpen. Ja, mijn vader hoort wel eens stemmen. Dan vragen zij zich meteen af: Wat is dat voor een gek? Mijn broer en ik zijn op aanraden van mijn moeder naar een kopp-groep gegaan. Dan wordt er uitgelegd wat het allemaal inhoudt. Dat was een groot voordeel en ik was met andere jongeren. Voor jezelf is het goed om te weten waar je aan toe bent. Ik wil een normaal leven kunnen leiden.”

DESKUNDIGEN
In het tweede deel van het boek komen de deskundigen aan het woord. Welke inzichten zijn er nu, wat zijn risicofactoren in het gezin of bij het kind, hoe worden de koppers het best ondersteund en geholpen en welke stressvolle factoren zijn in kaart gebracht? Onderzoek van het Trimbos uit 2004 toont aan dat een derde deel van de kinderen met een psychisch zieke ouder zelf geen problemen krijgt. Daarnaast krijgt een even grote groep kinderen tijdelijke (aanpassings)problemen, terwijl het overige derde deel zelf ernstige psychische problemen ontwikkelt, die niet altijd overeenkomen met de ouderlijke problematiek. Het boek bevat veel tips. Tips van lotgenoten voor lotgenoten. Tips om je veerkracht te herstellen. Tips voor ouders. Een verklarende woordenlijst is toegevoegd naast een uitgebreide literatuurverwijzing. Daarmee zorgt het boek niet alleen voor herkenning maar is het ook informatief en volledig. Maak kennis met Sandra van Gameren.

KLIM OOK IN DE PEN
Heb jij ook een bijzonder boek gelezen? Een film gezien die echt een aanrader is? Waargebeurde verhalen waarvan wij kunnen leren? Reageren op dit artikel? Laat het ons weten. Wij horen graag van jou! Snuffel ook eens in Reëlle’s Boekenkast

 


REACTIES

Leven met een psychisch zieke ouder

SCHRIJF EEN REACTIE

code
Klik hier als u de code niet kunt lezen.
Velden met een * zijn verplicht.
REËLLE TWITTERT
VOLG REËLLE