REËLLES NIEUWS

TAALWIJZER

JARGON OF LEKENTAAL

Begrijp jij het nog?

Begrijp jij het nog?

Medische of gezondheidstaal wordt op verschillende manieren ingezet. Fondsenwerving stelt de ernst van de aandoening centraal terwijl voorlichting een genuanceerder beeld nastreeft. Er wordt benadrukt wat wél mogelijk is. Daarbij is altijd het doel om medische taal zoveel mogelijk te laten lijken op gewone mensentaal.

Onderwerpen in gezondheidscommunicatie liggen bijna per definitie gevoelig: het gaat over leven, ziekte, pijn, lijden, ellende, verval, dood. Daarnaast wil de schrijver hoop geven maar geen valse hoop. Teveel geruststellen kan argwaan opwekken. Bij gezondheidscommunicatie zijn valse hoop en nodeloze verontrusting daarom steeds een aandachtspunt.

AFSTEMMEN OP DE DOELGROEP
Daarbij zijn ook (het gebrek aan) voorkennis van de lezer en de moeilijke medische termen aspecten om rekening mee te houden. Middelen om de tekst op te leuken werken soms averechts. Zo kunnen patiëntervaringsverhalen afleiden en storen. Het kan hard aankomen als de lezer zich niet herkent bij zoiets persoonlijks als ervaring met een ziekte. Bovendien kan het ervaringsverhaal te specifiek zijn voor de algemene informatie die voor de hele groep patiënten geldt. Ook het gebruik van beeldspraak in gezondheidscommunicatie is niet altijd aan te raden. Je kunt immers niet toetsen of de beeldspraak wordt begrepen. Vermijd daarnaast wollig en vaag taalgebruik.

BEDEKTE FORMULERINGEN
Toch kan verhullend taalgebruik heel functioneel zijn. Immers, zekerheid is in gezondheidscommunicatie vaak ver te zoeken. ‘Het zou kunnen’, ‘misschien’, ‘soms’ zijn nogal eens onvermijdelijk. Bovendien kan een bedekte formulering blijk geven van een gepaste medelevende houding. Maar met verhullend taalgebruik moet kritisch worden omgegaan. Gezondheidscommunicatie waakt ervoor invulling te geven aan gevoelens van de lezer (‘u zou zich machteloos kunnen voelen’), of het gebruik van eufemismen (‘geprikkelde cellen’ in plaats van ‘kankercellen’), het gebruik van leenwoorden (‘carcinoom’ in plaats van ‘kanker’) of verkleinwoorden (het hormoonsysteem is een beetje ontregeld).

JARGON EN LEKENTAAL
Jargon vermijden is in gezondheidscommunicatie niet altijd de beste keuze. Het vervangen van medische termen door gemakkelijke woorden betekent vaak een versimpeling van de werkelijkheid. Het gebruik van jargon dient bovendien een educatief doel. De patiënt leert het taalgebruik van de behandelaar kennen en dat kan een voordeel zijn in het gesprek met de arts, of wanneer de patiënt zelf op zoek gaat naar informatie. Een gezondheidsvoorlichter maakt dus altijd de afweging tussen het gebruik van de originele medische terminologie of een populaire vertaling. Meestal wordt gekozen voor een combinatie: de medische term zoals de zorgverleners die gebruiken met de Nederlandse uitleg. Deze richtlijnen staan in een ‘Lijst met patiëntvriendelijke termen’ die het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen heeft vastgesteld.

TAAL IN BEWEGING
Daarnaast wordt gekeken hoe op patiëntenforums wordt gecommuniceerd. Is het woord ‘lotgenoten’ een nieuw stigma? Lotgenoten is een veelgebruikte term maar wordt tegenwoordig beladen gevonden. Op een forum van patiënten vond men dat de term iets zieligs heeft, terwijl mensen zichzelf niet zielig vinden en ook niet zielig willen worden gevonden. Een alternatief is ‘ervaringsdeskundigen’ maar het is de vraag of de leek daar een beeld bij heeft. In de geestelijke gezondheidszorg is iemand pas ervaringsdeskundig als hij daarvoor een trainingstraject heeft afgelegd. 

AAN DEN LIJVE
Bij Reëlle werken alleen maar professionals met een beperking. Zij weten als geen ander hoe en waarom communicatie beter kan. Reëlle maakt altijd de afweging tussen omfloerst en concreet taalgebruik. Zij kiest daarbij altijd het perspectief van de lezer, degene met de beperking of ziekte. Persoonlijk taalgebruik is altijd dichtbij en kan daarom nooit kwetsend zijn. Gezondheidscommunicatie ondervinden wij immers aan den lijve! Ontdek de voordelen van Reëlle’s ervaringsdeskundigheidDownload haar schrijftips voor het schrijven van een cliëntverhaal.


REACTIES

TAALWIJZER

SCHRIJF EEN REACTIE

code
Klik hier als u de code niet kunt lezen.
Velden met een * zijn verplicht.
REËLLE TWITTERT
VOLG REËLLE