REËLLES NIEUWS

De man die zijn vrouw voor een hoed hield.

Breinen zijn bijzonder!

Breinen zijn bijzonder!

“Ik deed nog een laatste proef. ‘Wat is dit?’, vroeg ik, een handschoen omhoog houdend. ‘Mag ik het eens bekijken?’ vroeg hij, en nam het ding van me over. Hij begon het te onderzoeken. ‘Een ononderbroken oppervlak,’ kondigde hij tenslotte aan, ‘in zichzelf naar binnen gevouwen.” Oliver Sacks vertelt over de bijzondere neurologische afwijkingen van zijn patiënten.

Het testje met de handschoen is een van de vele testen die neuroloog Sacks op de patiënt in het titelverhaal loslaat. De patiënt, een succesvol zanger, musicus en muziekdocent, herkent geen gezichten meer. Ook het herkennen van voorwerpen gaat moeizaam. “Hij functioneerde precies als een machine. Niet alleen legde hij als een computer dezelfde ongeïnteresseerdheid aan de dag voor de visuele wereld, maar -nog opvallender- hij vatte de wereld op zoals een computer dit zou doen, door middel van sleutelkenmerken en schematische verbanden. Het schema zou kunnen worden herkend -als een soort compositietekening- zonder dat de werkelijkheid ook maar enigszins tot hem doordrong.”

MEDISCH JARGON
Auteur Oliver Sacks zag in zijn carrière als neuroloog heel wat bijzondere gevallen in zijn spreekkamer langs komen. Waar andere artsen gebroken benen of ontstoken blindedarmen zien, zijn de uitingen van een hersenziekte soms een stuk raadselachtiger. Sacks beschrijft in dit boek 24 bijzondere gevallen. Daarbij richt hij zich vooral op de verschijnselen en de diagnose. De verschijnselen beschrijft hij op een bijzonder vermakelijke en gedetailleerde manier. Als het over de diagnose gaat, vervalt hij nog wel eens in stevig medisch jargon en het aanhalen van de wetenschappelijke artikelen van collega-neurologen. De man die zijn vrouw voor een hoed hield is daardoor misschien niet zo luchtig als de titel doet vermoeden, maar des te vermakelijker voor wie echt geïnteresseerd is voor de merkwaardigheden die ons brein kan produceren.

TICS
Door Sacks lange loopbaan heeft hij een aantal neurologische ontwikkelingen van dichtbij meegemaakt. Zo schrijft hij 1971 over het dan nog onbekende Syndroom van Gilles de la Tourette.  Daardoor komt hij in contact met Ray. “Toen ik Ray voor het eerst zag, was hij 24 jaar en tot bijna niets in staat door zijn vele en hevige tics die elke paar seconden in salvo’s kwamen opzetten. Sinds zijn vierde jaar had hij daar al last van en hij was ernstig gestigmatiseerd door de aandacht die deze tics wekten, hoewel zijn goede intelligentie, zijn humor, zijn sterke karakter en zijn realiteitszin hem in staat hadden gesteld met succes school en universiteit te doorlopen.” Door zijn tics lukt het Ray niet een baan te vinden en te houden, maar in het weekend is hij een uitstekende jazzdrummer en een goede grappenmaker. Sacks geeft Ray het medicijn haldol, dat zijn tics moet onderdrukken. Een week later is Ray terug, met een blauw oog. Waar hij eerst Tourette-eigen, snel door draaideuren en andere obstakels stuiterde, loopt hij er zonder tics tegen aan. Tourette blijkt een veel grotere betekenis voor Ray’s leven te hebben dan hij dacht; hij kan zich geen leven zonder tics voorstellen. In een serie gesprekken leert Sacks Ray een leven zonder Tourette. Maar uiteindelijk besluiten ze tot een compromis; door de week neemt Ray haldol, maar in het weekend mag hij witty-ticcy-Ray zijn.

TONEEL
Sacks schreef zijn boek in 1986. Bij sommige hoofdstukken realiseer je je hoeveel er is veranderd in de behandeling van mensen met een beperking. Dat blijkt onder andere uit het hoofdstuk over Rebecca, een meisje van negentien dat door haar grootmoeder is opgevoed. Ze heeft een reeks fysieke en verstandelijke beperkingen, waardoor ze eigenlijk functioneert als een ‘groot kind’. Ze is dol op verhaaltjes, maar zelf lezen heeft ze, ondanks verwoede pogingen, nooit geleerd. Bij de cognitieve test die Sacks uitvoert, haalt ze slechte resultaten. Als Sacks haar later in de tuin ziet, realiseert hij zich dat ze op andere vlakken wel degelijk tot een volwaardige persoonlijkheid heeft ontwikkeld. “Ze zou gewoon een jonge vrouw kunnen zijn die geniet van een mooie lentedag. Dat was mijn menselijke visie tegenover mijn neurologische.” Hij realiseert zich dat zijn cognitieve tests ontoereikend zijn. “Ze laten alleen tekorten zien, ze laten ons geen positieve krachten zien, ze laten ons alleen problemen en schema’s zien terwijl we behoefte hebben aan muziek, vertellingen en spel, aan een wezen dat zich spontaan gedraagt op zijn eigen natuurlijke manier.”

HISTORIE
Daarmee is Sacks boek niet alleen een prettig leesbaar medisch verslag, maar zo langzamerhand ook een historisch document. Hij hoort bij de eerste groep artsen die zijn patiënten (hij heeft een hekel aan het woord cliënten) in hun kracht probeert te zetten, in plaats van ze als idioten te beschouwen. Voor Rebecca vindt hij uiteindelijk een toneelvereniging waar ze haar liefde voor verhalen kwijt kan, Ray wordt een goed functionerende burger met een baan. Ook bij veel andere patiënten ontdekt hij talenten en helpt hen die ontwikkelen. De man die zijn vrouw voor een hoed hield is daardoor extra lezenswaardig, al moet je je af en toe door een paar bladzijden medische theorie heen bijten.

Reëlle geeft graag een stem aan mensen met een beperking. Daarom bundelt ze zelf krachtige verhalen van kwetsbare mensen in haar Krachtenbundels. Download jouw favoriete verhalen in Reelle’s Eigenwijzer en stel je eigen bundel samen! 

KLIM OOK IN DE PEN
Heb jij ook een bijzonder boek gelezen? Vertel het ons. Of reageer op dit artikel. Wij horen graag van jou!


REACTIES

De man die zijn vrouw voor een hoed hield.

SCHRIJF EEN REACTIE

code
Klik hier als u de code niet kunt lezen.
Velden met een * zijn verplicht.
REËLLE TWITTERT
VOLG REËLLE