REËLLES NIEUWS

Mr. tourette en ik

Autobiografie van Pelle Sandstrak!

Autobiografie van Pelle Sandstrak!

“Mr. Tourette is de persoon in mijn lichaam die mij de impulsen geeft. Eigenlijk is Mr. Tourette mijn ziel. Als ik hem een andere naam zou moeten geven, zou ik hem ‘onvoorspelbaar’ noemen. Dat is het enige woord wat Gilles de la Tourette wel goed zou omschrijven. Het is ook de essentie; je weet soms niet wat er gebeurt.”

Pelle Sandstrak schreef met deze autobiografie onroerend én komisch hoe het is om te lijden aan het syndroom van Gilles de la Tourette en dwangstoornissen. Gilles de la Tourette wordt gekenmerkt door een combinatie van wisselende bewegings- en geluidstics met soms vloeken, scheldwoorden of obscene taal naast dwanggedachten en -handelingen. Pelle is elf jaar oud als hij een ernstige vorm van deze dwanggedachten, handelingen en tics komen, waarmee hij een outsider wordt binnen de school en later in de hele maatschappij.

DAT HEBBEN WE HIER NIET
Als Pelle’s vader een artikel leest over Gilles de la Tourette herkent hij symptomen van die aandoening in zijn zoon. Maar wanneer hij Pelle meeneemt naar een arts, zegt deze: “Gilles de la Tourette? Dat hebben we hier niet.” Pas na jaren van tobben, losse baantjes, dito relaties, drugsgebruik, zwerven en vervuiling, treft hij een arts die de diagnose stelt.  

LEVENSGEVAARLIJKE LETTERS
Pelle groeit op in een klein dorpje in Noorwegen. Hij verzint steeds meer regels waar hij zich aan moet houden. Als er bijvoorbeeld een vliegtuig overvliegt, moet hij zijn laarzen uitdoen om te voorkomen dat het neerstort op zijn huis. In proefwerken streept hij de letters x, y en z weg, omdat ze ziekte en dood meebrengen. “De x is het ergst, omdat de x er het wreeds uitziet. Daarna komt de z, die bijna net zo wreed is; die doet immers denken aan een x die Total loss is. Ten slotte komt dan de y, die een halfwrede letter is. Niet zo agressief van vorm als de x en de z, maar wreed genoeg om deel uit te maken van de topdrie van levensgevaarlijke letters.”

GYMNASTISCH TALENT
Pelle smijt schoolrapporten tussen de zalm in de rivier, grist oorbellen uit de oren van de juf om het glimmende materiaal te voelen, beeldt zich in dat hij de wereld kan redden met zijn dwangrituelen, maar niemand snapt wat er met hem aan de hand is. Toch weet hij zich op school aardig te handhaven dankzij zijn talent voor ijshockey. “Ik maak doelpunten en verwerf een zekere populariteit in het veld. Het is ronduit gezegd gevaarlijk om mij als tegenstander te hebben; niet omdat de tegenstanders in acht van de tien keer verliezen, maar omdat ze in tien van de tien gevallen van het veld afstrompelen nadat ze per ongeluk mijn prikkels in de weg stonden, mijn ‘algemeen gymnastisch talent’, zoals de gymleraar het placht te noemen.”

VAN KWAAD TOT ERGER
Maar gaandeweg wordt het van kwaad tot erger. “De verveling en irritatie nemen een steeds grotere plek in mijn lijf in, en het lijf geeft niet zo vreselijk veel spannends terug. Behalve dat ik stabiele tics en een innerlijke onrust heb, voelt mijn lijf ofwel moe ofwel overenergiek. De enige manier om de gedachten en tics tegemoet te treden is de zaak in eigen hand te nemen en mijn eigen sfeer te scheppen. Dat is niet iets wat ik bedenk of plan, het gebeurt gewoon, even natuurlijk als je gulp openmaken voor je begint te plassen. Dus zwerf ik in de pauzes steeds meer in mijn eentje rond. Ik denk, kijk, neem op, sluit me af voor dingen, sluit mijn gedachten kort. De geluiden van het schoolplein irriteren me, vallen mijn gedachten lastig, maken dat ik jeuk krijg over mijn hele lijf.”

VLIEGTUIGRITUEEL
Eén van Pelle’s rituelen was het vliegtuigritueel. “Zodra een vliegtuig over Het Dorp vliegt en ik me vlak bij het hek bevind, moet ik mijn schoenen uittrekken en er een vliegtuig van maken – de schoenveters zijn vleugels, de schoenpunt is de cockpit, de schoen zelf is de cabine. Daarna moet ik naar boven kijken, naar het vliegtuig, doodstil blijven staan, luisteren, het vliegtuig over laten vliegen – en er vindt geen ramp plaats. Mooi. Voelt goed. Lekker. Mijn hersens zitten op hun plek in mijn hoofd.” En wat er gebeurde als hij dat niet deed. “Dan springen mijn hersens uit mijn hoofd, als een torpedo op zoek naar het vliegtuig, ze treffen het vliegtuig, richten een bloedbad aan, het vliegtuig stort recht op ons dorp neer, in tienduizend stukken, in tienduizend mensenstukken, iedereen gaat dood. En dat is allemaal de schuld van mijn hersenen.”

LEZINGEN EN WORKSHOPS
Pelle bezwijkt bijna aan de gevolgen van zijn dwanggedachtes als hij in Zweden bij toeval in aanraking komt met een arts die is gespecialiseerd in dwangstoornissen. Die stelt eindelijk de diagnose: Tourette. Pas dan kan Pelle een weg vinden om met zijn ziekte om te gaan. De arts neemt hem onder zijn hoede en zegt: ‘Zevenennegentig procent gehandicapt, drie procent hoop.’ Ze gaan samen intensief aan de slag. Met cognitieve gedragstherapie zijn de dwanggedachten sterk verminderd en de tics op de achtergrond gekomen. Sindsdien houdt de auteur succesvolle lezingen en workshops. Dit boek leest als een roman met spanning en ook humor, vooral door de relativerende houding van Pelle.

KLIM OOK IN DE PEN
Heb jij ook een bijzonder boek gelezen? Een film gezien die echt een aanrader is? Waargebeurde verhalen waarvan wij kunnen leren? Reageren op dit artikel? Laat het ons weten. Wij horen graag van jou!

Maak kennis met Pelle Sandstrak: Eigenlijk is Mr. Tourette mijn ziel

Snuffel ook eens in Reëlle's Boekenkast 


REACTIES

Mr. tourette en ik

SCHRIJF EEN REACTIE

code
Klik hier als u de code niet kunt lezen.
Velden met een * zijn verplicht.
REËLLE TWITTERT
VOLG REËLLE