REËLLES NIEUWS

Post mortem

Benieuwd naar wat zijn dochter is overkomen?

Benieuwd naar wat zijn dochter is overkomen?

“Zulk verdriet knauwt aan je. We zijn vodden. Ik wil ophouden, ik wil niet meer mij zijn. Ik wil dit lichaam, boordevol pikzwart niets, verlaten. Wat er is gebeurd met mijn dochter heeft me totaal veranderd.”

De Vlaming Peter Terrin schrijft met Post Mortem zijn eigen biografie. Het bevat fictie maar het grootste deel van het boek komt uit het leven van Peter zelf. Hij wint met dit boek de AKO Literatuurprijs van 2012. Wie van literatuur houdt, wordt verliefd op dit boek. Zijn schrijfstijl maakt het verdriet en de frustratie invoelbaar.

FOBIE VOOR EIGEN BIOGRAFIE
Net als zijn hoofdpersoon, de schrijver Emiel Steegman, krijgt hij het idee onder de douche. Kort ervoor had hij een mailtje gestuurd om zich af te melden voor een literaire bijeenkomst met het zinnetje: Wegens nogal moeilijke tijden in de familie. Tijdens het douchen dacht hij: stel dat ooit een biograaf dat leest, dan gaat hij op zoek naar wat er moet zijn gebeurd. En komt hij met een verhaal dat niet de waarheid is, want er ís helemaal niks gebeurd. Toen dacht ik: stel dat ik morgen sterf, welk verhaal zal mijn dochter van vier, die nauwelijks herinneringen aan haar vader zal hebben, later te horen krijgen? Hij bedenkt het verhaal over een schrijver die een fobie voor zijn eigen biografie ontwikkelt.

GEEN FICTIE
Het tweede deel van het boek bevat het aangrijpende en waargebeurde verhaal over het herseninfarct van zijn dochtertje. Terwijl Peter Terrin het idee voor zijn boek uitwerkt, voltrekt zich, volkomen onverwacht, het noodlot. Met Renée zijn dochtertje van bijna vier, die in het boek dezelfde naam en leeftijd heeft. Zij valt in slaap op een verjaardagspartijtje en wordt niet meer wakker. Ze kreunt wel. Een arts verklaart: ‘ik denk dat er weinig aan de hand is’. Haar moeder komt en bestelt direct een ambulance.

AANGESLOTEN OP EEN MOEDERSCHIP
In het ziekenhuis wordt een verlaagd bewustzijn geconstateerd en verlammingsverschijnselen. Een MRI-scan toont dat Renée een zwaar herseninfarct heeft gehad, veroorzaakt door een ontsteking op het belangrijkste bloedvat in het middengedeelte van haar linkerhersenhelft, waardoor de toevoer van bloed en daarmee zuurstof werd geblokkeerd. Ze wordt in een kunstmatige coma gebracht om alle hersenactiviteit stil te leggen en krijgt een sonde in haar schedel. Ze verliest haar spraak en de rechterkant van haar lichaam blijft verlamd. Het bed in het ziekenhuis vergelijkt Peter met een ruimteschip. “Een oplichtend moederschip waartegen het schepseltje op bed schril tegen afsteekt. Ze is overgeleverd, nieuwsgierig hebben buitenaardse wezens haar in bezit genomen, haar gepenetreerd, neus, mond, armen, handen, zelfs ergens onder de lakens. Haar schedel; in een kaalgeschoren, roodgeverfde strook tussen voorhoofd en kruin steekt een buis met bedrading, alsof haar comateuze dromen worden afgetapt. Beer, tegen haar wang kijkt verschrikt uit zijn bekraste ogen.”

INKTZWART VERDRIET
Het blijkt een zeldzame aandoening: in Europa zijn zestien gevallen bekend, in Canada en de Verenigde Staten samen drieëntwintig. Een auto-immuunziekte die in haar hersenen toesloeg. Bij een nieuw infarct, of dat nu is of over vijftien jaar, is het over en uit, stelt de specialist. In het boek volg je als lezer de ramp die Renée treft op de voet en leef je van moment tot moment mee met haar ouders. De schrijver schrijft in het boek naast Renées bed op de intensive care: “Het is een geweldige illusie: hoe meer ik schrijf, hoe beter Renée wordt. Haar redden door woorden op papier te slaan. Ik tik blind, speur intussen naar kleine veranderingen op haar gezicht, in haar hartslag. Ik wil graag geloven dat het geluid haar aanvankelijk opwindt en daarna lange tijd kalmeert. Het belletje, maakt het belletje haar vrolijk? Wordt dit haar vroegste herinnering?

ALLES IS NEE
Na een week wordt een nieuwe MRI gemaakt. “De schade is groot. De motoriek en de spraak zijn op dit ogenblik verdwenen. Het blijft een vraagteken hoe Reneé hieruit zal komen; haar herstel zal afhangen van haar karakter, haar wilskracht, en ook van de verdere ontwikkeling van haar hersenen, in welke mate de besturing wordt overgenomen door de gezonde delen? Maar de kans op volledig herstel is uitgesloten. Zelfs na een lange revalidatie zal er aanzienlijk restletsel zijn.” Wat haar ouders ook proberen: “Nooit enig teken op haar gezicht geen beweging van haar mond, niets in haar blik wat op de komst van een woord wijst. De aansturing is compleet verdwenen. Denkt ze nog in taal? Hoe radeloos moet ze wel niet worden als ze ons hoort praten? Als we ons tot haar richten? Haar een vraag stellen om toch maar aan de weet te komen hoe we haar kunnen helpen, wat ze wil?” Dan komt heel langzaam haar taal terug: het woordje ‘nee’ is er het eerst. Alles is ‘nee’, ook als ze een ‘ja’ bedoelt.

INKIJKJES IN HET GEZINSLEVEN
Het derde deel is een eerbetoon aan zijn dochter. De schrijver volgt zijn dochter met een camera, de filmpjes beschrijven de vooruitgang in revalidatie. De lezer krijgt letterlijk inkijkjes in het gezinsleven. “Het is haar vierde verjaardag. Ze zit aan het hoofd van de tafel, die gedekt is met roze papier. De cortisone en de verhoogde eetlust die ermee gepaard gaat, doen zich al merken in haar wangen. Ze neemt haar rechterarm bij de pols en schikt hem netjes naast haar kartonnen bordje. Maar een gewoon kind is ze uiteraard niet. Ze speelt met Luna en Ramon op een deken. Luna en Ramon lopen rond, verdwijnen in het huis, komen terug met een kinderservies op een dienblad naar de tafel van de ouders. Giechelend vragen ze wie koffie wil en wie thee. Renée blijft achter op de deken, ze puft en blaast en wijst boos naar de tafel. Haar vader loopt naar zijn dochter en vraagt wat ze heeft. Opgewonden komt ze op hem af, eerst door haar gewicht zijdelings over de grond te slepen, dan op haar knieën: ze richt zich op en stapt op haar knieën. Ze loopt met geconcentreerd met minuscule pasjes naar de rand van de deken.”

SAMEN KWETSBAAR
Renée maakt grote vorderingen. Toch valt ze geregeld. Haar kwetsbaarheid maakt hem ook kwetsbaar. “Het gebeurt voor zijn ogen, op weg naar huis. Het went nooit. Elke val is de eerste. Omdat haar tenen maar net boven de grond naar voren zwaaien, in een schoen die omwille van haar spalk een maat groter is, kan de geringste oneffenheid haar doen struikelen. Dit is geen struikelen. Ze smakt vol tegen het beton. Een dode plof. Het maakt hem misselijk van woede. Hij voelt een haat die kan moorden: zij, zo kwetsbaar en zwaar op de proef gesteld. Iedere keer op haar hand, die in haar val omhoogschiet, altijd op dezelfde plek, een dikke korst met kloven, een lelijke wond die de kans om te genezen niet wordt gegund.”

VASTBERADEN EN KOPPIG
“In het kinderrevalidatiecentrum is men verbaasd over haar vooruitgang. Het is vooral de snelheid waarmee ze vooruitgaat die opzien baart. Ze werkt hard, ze is vastberaden, koppig.” Openhartig beschrijft Peter zijn gevoelsleven. “Hij vraagt zich af of er een dag komt waarop de nieuwe Renée de eerste Renée zal doen vergeten, in plaats van haar scherp in herinnering te brengen. Hij denkt: is het makkelijker voor ouders wier kind vanaf de geboorte beperkt is? Of juist niet? Is het andersom? Moet hij de dag vrezen dat de nieuwe Renée de oude helemaal heeft verdrongen? Zullen de meisjes op de lange duur in elkaar vervagen alsof het ene altijd is blijven bestaan, het andere nooit anders is geweest?” Dan gaat Peter over op fictie. Hij schept een toekomst waarin Renée haar vader overleeft.

KLIM OOK IN DE PEN
Heb jij ook een bijzonder boek gelezen? Genoten van een ontroerende waargebeurde film, suggesties voor deze rubriek? Reageren op dit artikel? Vertel het ons. Wij horen graag van jou!

Kom meer te weten over de schrijver Peter Terrin. Bekijk dit interview


REACTIES

Post mortem

SCHRIJF EEN REACTIE

code
Klik hier als u de code niet kunt lezen.
Velden met een * zijn verplicht.
REËLLE TWITTERT
VOLG REËLLE