REËLLES NIEUWS

Langere zinnen gemakkelijk begrijpen

Zijn teksten soms moeilijk te begrijpen?

Zijn teksten soms moeilijk te begrijpen?

Veel schrijfadviezen en leesbaarheidsformules raden het gebruik van verbindingswoorden af omdat verbindingswoorden de zinnen langer maken en het werkgeheugen belasten. Maar uit het onderzoek van promovenda Jentine Land blijkt het tegendeel: juist korte en gefragmenteerde zinnen belasten het werkgeheugen omdat lezers zelf verbanden moeten leggen.

Bijna 15 procent van de Nederlandse vijftienjarigen in het voortgezet onderwijs blijkt laaggeletterd te zijn. Zij hebben problemen bij het lezen van hun studieboeken en bij het maken van toetsen. Het gaat dan bijvoorbeeld om het leggen van verbanden, het trekken van conclusies, maar ook over het in staat zijn om informatie die niet expliciet in de tekst staat zelf in te vullen.

VERBANDEN
Om de verbanden in teksten goed te kunnen leggen, moet je verbindingswoorden zoals omdat en daarnaast kunnen hanteren. Veel studieteksten gebruiken dergelijke verbindingswoorden steeds minder. Educatieve uitgevers kiezen vaak voor korte zinnen met maximaal één bijzin en soms zelfs voor een lay-out waarbij elke zin op een nieuwe regel start. Abstracte zaken worden duidelijk gemaakt door het opvoeren van een personage. Maar zijn leerlingen daar werkelijk mee geholpen? Wat zijn eigenlijk de precieze effecten van lay-out en verbindingswoorden tijdens het lezen en na het lezen? En is er verschil tussen vmbo’ers en vwo’ers? Gerdineke van Silfhout probeert deze vragen te beantwoorden.

TE MAKKELIJK
Uit het onderzoek van Jentine Land blijkt juist dat deze teksten niet gemakkelijk zijn. De leerlingen hebben moeite om de korte zinnen zonder duidelijke structuur te begrijpen. De teksten zijn te ver versimpeld. De vmbo-ers vinden de teksten wel leuker om te lezen, maar blijken er na afloop minder van te hebben opgestoken. Land laat in haar onderzoek zien dat vmbo’ers profijt hebben van coherentie. Leerlingen begrijpen een tekst beter wanneer de structuur van de tekst expliciet is gemarkeerd dan wanneer deze impliciet is gelaten. Daarnaast waarderen vmbo’ers studieteksten waarmee ze zich kunnen identificeren. Maar deze teksten begrijpen zij minder goed dan distantiërende teksten.

MEER BEGRIP DOOR VERBINDINGSWOORDEN
Het onderzoek van Land toont aan dat de vooronderstelling dat vmbo-ers moeite hebben met het begrijpen van lange zinnen en lezen al saai vinden, onjuist is. Er ontstaat juist meer begrip als er langere zinnen worden gebruikt waarin de onderlinge relaties duidelijker zijn aangegeven. Veel schrijfadviezen en leesbaarheidsformules raden juist het gebruik van verbindingswoorden af. Dat geeft een spanningsveld tussen de huidige schrijfpraktijk en de adviezen uit het onderzoek van Land. De redenering dat verbindingswoorden de zinnen juist langer maakt, onderschikkingen oplevert en het beperkte werkgeheugen onnodig belast, wordt door het onderzoek tegengesproken. Het tegendeel is waar: juist de korte en gefragmenteerde zinnen belasten het werkgeheugen, omdat leerlingen zelf verbanden moeten leggen. Dit geldt zowel voor vwo’ers als vmbo’ers.

Bekijk het onderzoek van Jentine Land


GERELATEERDE ARTIKELEN

Meer weten over begrijpelijke teksten?

Geel blokje Synoniemen leiden tot moeilijker teksten

Paars blokje Het draait allemaal om verbinding
Blauw blokje Het B-1 gevoel

REACTIES

Langere zinnen gemakkelijk begrijpen

SCHRIJF EEN REACTIE

code
Klik hier als u de code niet kunt lezen.
Velden met een * zijn verplicht.
REËLLE TWITTERT
VOLG REËLLE