REËLLES NIEUWS

Hersenschimmen

Kruip in Maartens wereld

Kruip in Maartens wereld

Het boek Hersenschimmen van Bernlef blijft een aangrijpend verhaal van een dementerende man, van binnenuit verteld. Door de schrijfstijl beleef je mee hoe het is om de grip op de werkelijkheid te verliezen.

Bernlef bekijkt de dementie van binnenuit en probeert het verval in taal weer te geven. En dat is de reden waarom het boek zo aangrijpend is. Het verhaal zelf heeft een vervreemdende werking.

ONTTAKELENDE WERELD
Het boek speelt zich af in de binnenwereld van de dementerende Maarten. Natuurlijk weet je dat Maarten geen betrouwbare verteller is maar je gaat erin mee. Steeds opnieuw merk je dat de gebeurtenissen in zijn beleving anders zijn dan die in de werkelijkheid. Er is geen houvast. Alsof je droomt en steeds maar heel eventjes wakker wordt. Af en toe krijg je even een blik op de werkelijkheid. Als Maarten heldere momenten heeft. Of als hij een gesprek tussen zijn vrouw Vera en de dokter afluistert. Maar daarmee ontsnap je niet uit zijn onttakelende wereld. Zijn verstandelijke vermogens verslechteren naarmate de hoofdstukken vorderen.

EEN BOEK OVER VERGETEN
Het begint met vergeten. Hij vergeet waar hij zijn tas heeft gelaten. Hij verdwaalt als hij de hond uitlaat. Hij vergeet de dagen van de week, de uren van de dag. Het wordt voor hem steeds moeilijker om zaken en personen uit het heden en het recente verleden te herkennen. Hij keert in zijn eigen beleving steeds terug naar zijn eigen verleden. Soms is hij ogenblikken helder, dan weer ver weg. Op heldere momenten is hij bang en onzeker over wat hem overkomt en schaamt hij zich voor zijn gedrag en onvermogen.

TAAL IS WERKELIJKHEID
Taal kunnen spreken en begrijpen is heel belangrijk. Vanaf het begin al is Maarten bezig met taal. Het begint met een puzzel waarvoor hij de woorden niet meer kan vinden. Later beseft hij dat hij zich niet meer goed kan uitdrukken. Hierdoor is hij de greep op zijn bestaan en de werkelijkheid helemaal kwijt. Op zeker moment herkent hij zichzelf in de ruit en spiegel niet meer. Soms wordt hij vastgebonden aan zijn bed wakker. Wanneer hij thuis niet meer is te handhaven, wordt hij naar een inrichting gebracht. Wie Vera is, weet hij niet meer.

BEELDENDE SCHRIJFSTIJL
Bernlefs schrijfstijl is beeldend voor het verhaal. Vorm en inhoud zijn op elkaar afgestemd. Het verhaal onttakelt net als de dementerende hoofdpersoon zelf. Naarmate het verhaal vordert gaan heden en verleden steeds meer door elkaar lopen. En verslechtert Maartens taalgebruik. Maarten gebruikt steeds meer brokkelige tekstfragmenten die aan het einde van het verhaal verworden tot korte onsamenhangende zinnen en woorden. Dan zijn er geen hoofdletters meer, geen volledige zinnen, alleen losse woorden, losse gedachten. Hersenschimmen.

KLIM OOK IN DE PEN!
Heb jij ook ervaring met dementie? Of heb jij ook een boek gelezen waarin je wordt meegezogen in het verhaal? Of wil je op dit artikel reageren? Deel het met ons. Wij horen graag van jou!

Meer weten over deze bijzondere schrijver?


GERELATEERDE ARTIKELEN

Meer lezen over dit onderwerp? 

blokje Openheid over dementie
blokje Alzheimerpatiënten kunnen nog wel leren
blokje Moeder stoft haar zoon af

 

REACTIES

Hersenschimmen

SCHRIJF EEN REACTIE

code
Klik hier als u de code niet kunt lezen.
Velden met een * zijn verplicht.
REËLLE TWITTERT
VOLG REËLLE